Restoranda koşuşturan çocukların gürültüsü, AVM otoparkındaki egzost, gün içinde sitenizde korna çalan otomobiller artık kabul edilemez bir durumdur. Dünyadaki ekonomik kriz, savaş ve kötülüğe değinmeyeceğim bile… Herşey toz pembe olmalı. Olumlu. Barışık. Bebeğim için mükemmel bir dünya!

Gerçek bu değil! İleride bu mükemmel dünyayı yaratacak bir kişilik; vatana, millete, kendine hayırlı, para ile barışık, empatik… (boşlukları siz doldurun) bir çocuk yetiştirmek istiyorsanız temelden başlamalı ileriye yönelik düşünmelisiniz.

Şimdi oturup düşünmek için geç kalmış değilsiniz. 2 dakika içerisinde bir liste oluşturun kendinize. Listenin başlığı da: "İyi bir insanda aradığım özellikler nelerdir?" olmalı. Listelediğiniz becerileri çocuğunuza kazandırmak için hemen yatırım yapmaya başlayabilirsiniz.

• Empati

Ağlayan bir arkadaşı, sokakta mendil satan bir çocuk, üzülen/sevinen bir sporcu (örn: TV’de gördüğünüz), dilenen bir yabancı size iyi örnek ve sohbet kaynaklarıdır. Önceleri kişinin olası duygularını açıklamak ile başlayabilir, ileri zamanlardaki sohbetlerinizde: "sence ne hissediyor?", "sence neden öyle yaptı?" gibi karşısındaki kişiyi anlamaya yönelik sorular sorabilirsiniz. İki kardeş arasında olabilecek bir tartışma sonrasında abla veya abi’ye kendini kardeşinin yerine koymayı önerebilir "ben sana böyle yapsaydım, sen ne hissederdin/yapardın?" diye durumu analiz edebilirsiniz.

• Para ile barışık

Maddi imkanlarımızın ağaçlarda yetişmediği bir gerçek. Çocuklarımız maalesef bunu pek kolay öğrenemiyorlar. Hele anne babanızın size sağlayamadığı fırsatları çocuğunuza sunmak sizin içinizi yakıp yıkıyor ise… Kendinizi dizginleyin… O rafta gördüğünüz, çocuğunuzun gözlerini yıldızlardan daha çok parlatacak şeyi almayın. En yakın doğumgünü veya yılbaşını bekleyin. Hak etmesini sağlayın. Bir şeyi haftalar veya aylarca beklemiş olmanın o şeye katacağı değeri unutmayın. Kendi çocukluğunuzu hatırlayın.

• Ev işlerinde becerikli

Küçüklüğümden şöyle anılarım var, örnekleyeyim: Cumartesi günleri evimizin temizlik günüydü ve anneme yardım etmek isterdim. Aldığım yanıt: "Bırak şimdi, bir de senin arkandan temizlemek ile uğraşamam." Ne kadar doğal bir tepki değil mi? Zaten 4 kişinin yaşadığı evi baştan aşağı kendi başına temizlemek zorunda kalan bir anne, çocuğunun oyunsu yardım etme arzusuna yanıt veremiyor. Canı burnundayken işini bir an evvel bitirmek istiyor. Sonuç? Ev işlerinden hiç mi hiç anlamam. Pratik değilimdir. En basit iş, saatler sürebilir. Kızım şimdi kimden örnek alacak da kendi becerilerini geliştirecek? 5 yaşında bir çocuk (kız erkek fark etmez!) bulaşık makinesini doldurabilir, boşaltabilir, çöpü kapının önüne koyabilir, yapılan alış verişin boşaltılıp, yerleştirilmesinde yardımcı olabilir… yeter ki fırsat tanınsın. Yaptıkları takdir edilsin. Haftada 5 kez başarı ile tekrarlanan görev karşılığı bir üst paragrafda bahsı geçen hediyeyi almasına hak kazanılabilinir.

• Okusun (okul veya kitap, sanki bunlar ilintili)

Daha anlamaz diye geçiştirmeyin, kitabı yanından hiç eksik etmeyin. 8-9 ay itibariyle resimli kitaplar okuyabilir, gösterilen resim üzerinden: "Bak çiftçi domuzlara yem veriyor. Yandaki ahırın içinde de inekler var. Çiftçinin kızı onları sağacakmış. Elindeki kovadan belli…" diye anlatabilirsiniz. 1.5-2 yaş itibariyle artık çocuğunuzun bir kaç kitaplık, kendine ait, kütüphanesi olmalı. Sizi okurken görmeli. Siz ona günlük rutininizin içinde okumalısınız… Sıkıldıkça TV kumandasına değil bir kitaba başvurabileceğini bilmeli. "Ama çocuğum şimdi 5-6 yaşında. Şimdi ne yapabilirim?" diye soruyorsanız, gecikmiş değilsiniz. Akşamları 15 dakika daha erken yatağa birlikte gidin, ona sevdiği kitaplarından kesit kesit okuyun. Ertesi güne kalacak hikaye heycanı arttıracak, merak uyandıracaktır. Seneye kendi okumaya başladığında ise sizin bitirmediğiniz hikayeleri kendisinin bitirmesine teşvik edecektir. Rutin ve süreklilik çok önemli.

Bütün bunların yanısıra nerede duracağınızı da bilmelisiniz. Çocuğunuzu sporu sevsin diye yüzmeye, baskete ve futbola eşzamanlı yazdırmışsanız - baştan kaybedeceğiniz bir savaşa girdiğinizi söyleyebilirim. Sırasıyla bir spor dalını deniyor ve çocuğunuz 3. haftayı da ağlayarak tamamlıyorsa belki bu sporun ona gerçekten uygun olmadığına karar verme vakti gelmiştir. Veya hayati bir beceri olan yüzmekten hoşlanmadıysa, ona havuzun bir ucundan diğerine 2 kez sorunsuz yüzebildiği zaman artık devam etmek zorunda olmayacağını söyleyebilirsiniz.

Özetle atalarımız doğru söylemiş: "Ağaç yaşken eğilir" yeter ki ona ihtiyacı olan sevgi ve ilgiyi verelim.

Kendisi 3 yetişkin çocuk annesi, bir eğitim danışmanı, yazar ve eğitmendir. Farklı çocuk çalışmaları üzerine kurslar vermeden evvel okul öncesi ve ilköğretim  öğretmeni olarak çalışan Tassoni, aynı zamanda bir yuva zincirinde Birleşik Krallık (UK) Eğitim ve Staj Müdürü olarak görev almış.

Konferansın amacı anne babaların çocuklarının güven ve mutluluk içinde büyüme ve gelişmelerine yardımcı olacak gerekli becerilerini gözden geçirmelerini sağlamaktı.

1- Uzun vadeli düşünün!

Bir çok ebeveyn yakın geleceğe odaklanır. Çocuğunuz için önceliklerin neler olduğunu sıralamaya çalışın. Sahip olmasını istediğiniz değerler, sosyal ve akademik becerileri gibi.

2- Çocukların ebeveyn ilgisine ihtiyacı olduğunun bilincinde olun

Çocuklar ebeveynlerinden ilgiye ihtiyaç duyarlar. Bu ilgi olmaksızın uzun vadede kuvvet bularak büyüyemezler. Küçük yaşlarda çocukları ile zaman geçirmeyi ihmal eden ebeveyn, ergenlik çağlarında zorluk çekebilir. Ebeveynin gösterdiği bu ilginin hedefe yönelik değil, sevgi dolu olmalıdır.

3- Size verileni tanıyın, ona itibar edin

Tüm çocuklar birer kişiliktir ve kendilerine özgü özelliklere sahiplerdir. Her bir çocuğunuz farklı, bunu kabullenmeli ama eşit değerde sevmelisiniz. Çocuğunuzun kişiliğini düşünün, hayalinizdeki çocuğunkini değil. Başka ailelerin çocuklarına bakmaktan sakının.

4- Hata yapabileceğinizi kabullenin

Ebeveyn olmak uzun bir yolculuktur. Kendi çocukluğunuzdan etkilenerek, hata yapacağınız zamanlar olacaktır. Bazen hata yapabileceğinizi veya bir durumu yanlış yönettiğinizi kabullenin. ANCAK hatalarınızdan öğrenin

5- Asla temelleri gözardı etmeyin

Çocukların karşılanması gereken temel ihtiyaçları vardır: Uyku, Beslenme, Teşvik, Sevgi ve İlgi, Övgü ve Onaylama.

6- Çocuğunuz ile ilgili beklentiniz adil olmalı

Davranışlar çocuğun gelişim seviyesine bağlantılıdır. Çocuğunuzun yaş dönemine uygun sizden olan ihtiyacı hakkında bilgi sahibi olun. Sürekli ve adil olun. Küçük yaşta çocukların "istisna"ları anlamayacaklarını bilin.

7- Çocuklar ailenin parçası olmalı, yöneticisi değil

Bizler çocuğun ihtiyaçlarını düşünürken, onlar aileyi veya alınacak büyük kararları yönetmemeli. Küçük Sultanlar büyüdüklerinde güvensiz olabiliyorlar. Büyük kararlar alması gereken bir çocuğun çocukluğunu yaşaması çok zor.

8- Kardeşler arasında birlik kurun

Her bir çocuğunuzun ailenizde hangi özel role ve yere sahip olabileceğini düşünün. Çocuklarınızı karşılaştırmayın. Birinin "uslu" diğerinin "yaramaz" olmasına izin verin. Birinin başarısını hepiniz kutlayın. Birlikte oynadıkları veya birbirlerini destekledikleri için çocuklarınızı ödüllendirin.

9- Ebeveynlik tarzınızı duruma uydurun

Uzun ebeveynlik yolculuğunuzda durumlarınızın değişeceğini fark edeceksinizdir. Çocuklarınız büyüdükçe tarzınızın da değişmesi gerektiğini öğrenmelisiniz. Onlar büyüdükçe daha çok kararlar verebilmeli, daha çok sorumluluk alabilmeliler.

10- Her dönemin keyfini çıkartın

Çocuğunuzun her döneminin özel olduğunu kabul edin. Kimsenin "en kolay zamanları" veya "hele bir 15 olsun" diye anlatacağı efsanelere kanmayın, her bir çocuk kendine özgüdür. Çocuğunuz ergenlik çağlarına geldiğinde de eskisi kadar ona zaman ayırdığınızdan emin olun.

Bol Şans!

Katılan uluslararası konuşmacılardan biri olan Peter Lockey eğitimde kukla kullanımının önemini anlattı, örnekler verdi. Birkaç kutu ve valizden çıkardığı türlü el kuklaları parmak boyundan, bir küçük çocuk boyuna kadar değişiyordu. Aslında eğitmen olan Bay Lockley, eğitimleri sırasında sınıf içinde sıkça kuklalar kullanırmış. "Nasıl yani?" dedirttiren bu konu derinleştikçe çok anlamlı ve eğlenceli bir hal aldı.

Daha konuşmasının başında önemle üzerinde durduğu bir ayrıntı çocukların kuklaları her zaman "canlı" görmeleri gerektiği idi. Önünde bir valiz ile çalışmasının nedeni de buydu. Seyircinin görmeyeceği bir şekilde kuklayı eline geçiriyor ve hareketli bir şekilde konumlandırıyor. Nerdeyse dirseğine kadar eline geçirdiği köpek kuklasını diğer kolu ile kucaklarken, bir parmağına geçen minik fare kuklasını iki avcunun içinde saklıyordu. Bazı kuklalar ağız hareketi gerektiriyor. Bazıları sessizce etrafa bakarken, diğerleri içlerinde bulunan pompalar sayesinde öten sesler çıkartabiliyor.

Beni çok etkileyen bu sunumdan aldığım, orjinali web sitelerinden de bulunabileceği, notları tercüme ederek paylaşmak istedim.

• Bir kukla, tüm müfredatta uyarlanabilecek, önemli roller oyna yabilir. Öğrenim zorluğu yaşayan veya özel eğitim ihtiyacı duyan çocuklar bir kuklanın derse getireceği yeni boyuttan çok yararlanacaklardır.
• Çocukların kuklanın yaptığı hataları düzeltmesine imkan tanıyın. Bir toplama veya heceleme hatasını düzeltebildikleri zaman, üzerlerindeki baskı azalacak, çocukların öğrenmek için ihtiyacı olan alan açılacaktır.
• Utangaç veya çekingen çocuk kendisine "ilgi" gösteren bir kukla ile büyüklere paylaşmadığı şeyleri konuşacaktır.

Teknik hakkında ipuçlar

• Bir el veya kolun, çıplak veya kukla ile, yapabileceği hareketleri araştırın. Kullanacağınız kuklaya göre hangi hareketlerin uygun olacağını düşünün. Bu çok bariz görünse de, inandırıcı kuklacılık için çok önemli bir unsurdur. Uzun diyalog ve hareketlerden kaçının. Etkin d avranış biçimi veya destekleyici eşyaların kullanımı kelimelerden daha güçlü olacaktır.
• Büyük bir kuklayı örneğin hikaye zamanında kullanarak, kitabın dramatik etkisini arttırabilirsiniz. Kuklanın dizinizde oturmasına izin verin. Sizin en iyi dinleyiciniz olablir. Hikayenin önemli noktalarına tepki verebilir, sayfaları çevirmenize yardımcı olabilir.
• Bir kukla haftalık "misafiriniz" olabilir ve çocuğa son görüşmelerinden bu yana neler yaptığını anlatır. Güncel konunuz ile ilgili bir eşya getirip (sonbaharda kozalak gibi) çocukların incelemesine izin verebilir.
• Kuklanız ile kuracağınız göz teması çok önemlidir. Birbirimiz ile konuşurken gözlerimize bakarız. Kuklanız ile konuşurken de bunu yapmalısınız.
• Çocukların dikkatini çekebilmek için profesyonel kuklacı veya vantrilok olmanıza hiç gerek yok. Ağız hareketleri yapabilen bir kukla kullanıyorsanız çocuklar dudaklarınızı değil, onu takip edeceklerdir. Onlar kuklanın canlı olmasını isterler, eğer siz onu konuşturduğunuzu saklamazsanız, çocuklar da bu gerçeği öne çıkartmak için bir neden aramayacaklardır.
• Bir ayna karşısında çalışın. Kuklanıza aşina olun, sizinle TV seyretmesine izin verin…
• Kuklanın illa konuşmasına gerek yoktur. "Üzgünüm kurbağnın sesi kısılmış" veya "Ejderha çok çekingen sadece bana fısıldayacak" şeklinde bir açıklama yapın. Artık sadece hareketlerine odaklanmakta serbestsinizdir.

Kuklayı nasıl kullanabiliriz

• Çocuğun kuklayı İlk ortaya çıktığından "evine" dönene kadar hep canlı gördüğünden emin olun.
• Göz teması çok önemli

1. Kukla bir çocuktan diğerine baksın - kukla neyden bahsettiğini biliyor.
2. Hızlı ileri geri bakış endişe ifade eder.
3. Hızla iki kez ileri geri bakış şaşkınlığı ifade eder.
4. Hiç göz teması kurmamak da çok yardımcı olur - eğer kuklanın adını kullanarak bir soru sorduğunuzda kendisi tavana veya başka bir yere bakıyorsa, sizi görmezden gelmeye çalıştığı aşikardır.
5. Ters yöne bakan sabit gözler ve kafa kızgın olduğunu, red ettiğini gösterir.
6. Size ve başka yöne yavaş hareketlerle bakacak olduğunda utandığını veya darıldığını anlatır.
7. Başının düşmesi üzüntüyü, yavaş hareketleri ise depresyon veya uykusunun geldiğini gösterir
8. İnat ettiğinde başını dik yukarı kaldırır.
9. Yana yatan baş kızgınlık veya kafa karışıklığını ifade eder.
10. Kuklanız çocuklara bakar ise onlar da ona bakacaklardır.

Kuklanızın ağız hareketlerini, konuşmanız ile doğru senkronize etmeniz inandırıcılığını arttıracaktır. Kuklanızı hep, ancak kendinizi rahat hissettiğinizde kullanın. Keyfini çıkartın!

Çok net hatırlıyorum, komşu kızımız ancak 10 aylıkken, bize doğru gelen sesler ile irkildim. Öğlen civarı bebek ağlarken annesi "ne istiyorsun, anlamıyorum!" şeklinde bağırıyordu. Bebeğin sesi kesilmediği gibi, yere birşeyler çarpmaya başladı. Ne düşündüğümü hatırlamıyorum, sadece anahtarımı kaptığım gibi kapılarında beliriverdim. Ne ile karşılaşacağımı bilmiyordum - sadece anne ve çocuğu birbirinden uzaklaştırmanın faydalı olabileceği aklımdaydı.

O güne kadar benimle belki hiç karşılaşmamış komşumun yüzündeki şaşkın ifadeyi anlatmama gerek yok herhalde. Biraz utanmış, biraz da "sana ne kadın?" tavrı ile teşekkür edip beni gönderdi. Yine de beklenmedik ziyaretim onları konularından uzaklaştırmaya yaradı.

Ne yazık ki o gün gibi yaşanan "tartışmalar" ara ara tekrarlıyor. İçimden onları ayırmak, sakinleştirmek - sorunlarını çözmenin başka yolunu göstermek geliyor. Diğer yandan düşünmeden edemiyorum: Komşularım bizim evde sesler yükseldiğinde (evet, ben de insanım) neler hissediyor?

İçimdeki canavar ortaya çıktığında, siz de benim kapımı çalın lütfen! Konudan uzaklaşmaya çok ihtiyacım vardır mutlaka.

İnternette gördüğüm bir resim bana bu şirin aydınlatma unsuru ilhamını verdi… Yurtdışında (biraz bize de sıçramış durumda) Halloween yani Cadılar Bayramı kutlanırken kullandıkları korkutucu süslemeler hiç tarzım olmasa da, içtiğimiz hazır ayran şişesini değerlendirmek için harika bir fikir olduğunu düşündüm. Sonbaharda, saatler de ileri alınıp erkenden gün kararınca, etrafı böylesi ışıklar ile aydınlatmak çok hoşuma gidiyor.

Nerdeyse tarif gerektirmeyecek kadar basit olan bu çalışma için boş ayran şişesi, silinmez gazlı kalem, makas ve çay mumuna ihtiyacınız var. Şişenin herhangi bir yüzüne göz ve ağız çizip, tam arkasına yaklaşık 10×10 cm’lik bir delik açın. Şişenin kapağını açmayı ihmal etmeyin. Her ne kadar küçük çay mumları güvenle yanıyorsa da şişeyi koyacağınız yerde yanıcı malzemelerin olmamasına dikkat edin.

Papatyam heycan ile boşalacak bir sonraki şişeyi bekliyor… Bana yaptığınız hayaletlerin resimlerini gönderin burada küçük bir hayalet kasabası oluşturalım.

Kendisinin çöp toplayan yanlız bir robot olduğu, güzeller güzeli Eve ile özel anlar paylaştığı ve hamam böceği hakkında bile bir çok anlatım ve yorumu okumamak, film hakkında bilgi edinmemek için çok çabaladım.

Paprikam ile birlikte filmin heycanını yaşamak benim için çok önemli. İşte filmde gördüklerimiz, bizi ektileyen bazı ayrıntılardan esinlenerek çıkardığımız sonuçlar:

• İnsanoğlu o kadar çok üretmiş, tüketmiş ki çöpler dağlara dönüşmüş. Makinalar insanoğlunun çöpünü yok etmeye dayanamamış. Sarf ettiklerimiz ile daha dikkatli olmalıyız…
• Minicik bir bitki ne büyük önem taşıyor. Onlarca robot ve insan küçücük bir canlıyı kurtarmak uğruna mücadele veriyor.
• Sürekli oturup televizyon seyreden insan hımbıllaşır. Yürümeyi, hareket etmeyi unutur: şişmanlar. Sağlıklarını kaybederler. Oysa bir an olsun başını ekrandan uzaklaştıran Mary ve John etrafın güzelliğini fark eder, havuzda oyun oynar, daha da önemlisi birbirini bulurlar.
• ‘Arızalı’ robotlar sıra dışı olmanın aslında ne kadar güzel birşey olabileceğini, birlikten güç doğduğunu gösteriyor.

Özetle Wall-e kesinlikle DVD arşivimizde yerini alacak olan bir yapıt. Dünya çapında bu kadar ses getirdiği için değil, ancak içinde çocuğuma verecek bir çok olumlu mesajı olduğundan.

Lütfen çocuklarınızı bir filmin başında yalnız bırakmayın - onlar ile paylaşın… seyredilende paylaşacak birşey bulamıyorsanız… belki kimsenin seyretmesine değer değildir?

Dördüncü Uluslararası
Erken Yaşta ve İlköğretimde Nitelikli Eğitim
Kongresi
7-9 Kasım 2008, İstanbul, Türkiye

“Okulların verdiği eğitimler  20. yüzyılda kaldı. Öğrenciler ise 21. Yüzyıldalar, bu yüzyılın getirdikleriyle başa çıkmak zorundalar. Okullar öğrencilere gerekli,yeterli eğitimi nasıl sağlamalılar?” Mark Prensky

Dördüncü kongremizde Türkiye ve Avrupa’nın çeşitli ülkelerinden gelen profesyoneller ve sizlerle birlikte 21. Yüzyıl öğrencilerine yeterli, nitelikli eğitimi nasıl kazandırabiliriz ile ilgili birikimlerimizi paylaşacağız.

KONULAR

• “21. Yüzyılda Çocukların Eğitimi”
• “Eleştirel ve Yaratıcı Düşünmede Dilin Önemi”
• “Her Çocuğun Düzeyine Göre Sınıf İçi Farklı Çalışmalar(yavaş ve çok hızlı öğrenenler de dahil)”
• “Nitelikli Eğitim İçin Okul-Ebeveyn İşbirliği”
• “Çocukların Erken Yaşta Yabancı Dil Öğrenme Yetilerinin Geliştirilmesi”

ANA KONUŞMACILAR
Dr. Anneli Schaufeli, Öğr. Gör. - Dilbilim ve Dil Öğretimi, Han Üniversitesi, Nijmegen, Hollanda
Prof. Dr. Belma Tuğrul - Hacettepe Üniversitesi, Ankara
Kirsten Due  - Associate Professor and International Coordinator-VIA University -College Pædagoguddannelsen JYDSK, Danimarka
Prof. Dr. Müzeyyen Sevinç - Marmara Üniversitesi, İstanbul
Penny Tassoni - Serbest Eğitmen ve Yazar, İngiltere
Peter Lockey-  Director, The Puppet Company Ltd. İngiltere
Ulla Nordstrom-  VIA  University- International Department Coordinator, Danimarka
Vicky Cortvriend- CACHE , Regional and Overseas Manager, İngiltere

ÇALIŞTAYLAR
İtalya, İsveç, İngiltere, Malta ve Türkiye’den eğitimciler tarafından kendi ülkelerinin eğitimi yanında eğitim kurumlarında uyguladıkları farklı çalışmalardan örnekler sunulacaktır.

KONGRE YERİ
Özel Ütopya İlköğretim Okulu
Çekmeköy Merkez Mahallesi, Candan Sokak No: 15
Ümraniye/ İstanbul

ÜCRET*
Erken Kayıt (1 Kasım 2008 Saat 17.00’ye kadar) $ 200 + KDV
Geç Kayıt (2 Kasım 2008 itibariyle) $ 250 + KDV
*Kongre katılımı, üç günlük öğle yemeği ve kahve servisini kapsamaktadır.

BAŞVURULAR
Kayıt için: Rahşan Aktürk [Türkçe], Joi Nur Kaşıkçı [English]
Sunumlar için: Leman Çetin

Tel: 0216 642 64 20 Pbx
Fax: 0216 642 64 22
E.mail: info@utopyaokullari.com

*Ana konuşmacıların sunumları sırasında simultane çeviri yapılacaktır.*

Aylar geçti, yuva artık anaokulu oldu ve öğretmeni aynı uyarıyı daha ısrarlı bir şekilde tekrarladı. İki lisan ile yetişen kızım için Almanca - Türkçe yardımcı olabilecek bir uzman bulamayınca geçen gün KBB doktorumuz Dr. Erkan Aktan’ın tavsiyesi üzerine Nişantaşıda bulunan LALİ’ye başvurduk.

Neyle karşılaşacağını bilmeyen kızım endişeden yeri göğü inletiyordu. Bu yaşına kadar olmayan davanışlar sergilemeye başlayan Paprikayı ikna etmek mümkün değildi.

Nihayet gidebildiğimiz terapi odası aydınlık ve çok ferahdı. Hiç vakit kaybetmeden genç doktor hanım kızımla bir masaya oturup iletişim kurdu. Bir dakika evvel dehşet içinde böğüren Paprikanın bir anda böylesi olumlu ve açık yaklaşımı beni çok şaşırttı.

Oyun ile karışık yapılan testler sonucu R’lerin L’ye dönüştüğü açıkca ortaya çıktı. Dil ucunun damağa değmesi gerektiği yerde dişlerine temas ederek yanlış ses çıkıyormuş.

Görüşme sırasında bazı örnekler verildi: R ve L, K ve T, S/Ş ve Z kombinasyonları sıkça karşılaşılan sorunlarmış. Bazıları daha kolay tedavi edilebilirken, hepsine düzenli "antremanlar" yapmak gerekiyor. Bizim için verilen reçete: Dil bağımız biraz önde olduğundan yoğun çalıştırmamız gerekmekte. Yapılacak bazı tekrarlar ile (dilinin ucunu burnuna/çeneye değdirmeye çalışmak) bu bağı esnetir, ifadeyi kolaylaştırırmış.

Doktorların kullandığı dili bastıran çubuk ile ayna karşısında dilin ucunu damağa değdirme çalışmaları yapıldı… Ben sessiz gözlemciydim… bir sonraki randevumuza dek bu çalışmaları evde devam ettireceğiz.

Her sinyal de bir uzmana koşmak gerekmez belki ama içgüdülerinize güvenerek etrafta araştırmayı ihmal etmeyin. Bizim durumumuzda: eğer vakitli müdahele edilmeseydi, iki lisanda R harfleri çok farklı şekilde telafuz edildiğinden, bu hata şu anda olduğundan daha zorlu bir çalışma gerektirebilirmiş.

Konu ile yakından ilgilenmeyen bir kişinin ilk anda yürüteceği fikirler şöyle olabilir:

• daha doğru dürüst Türkçe konuşmuyor, ikinci dil nerden çıktı
• konuşmasını geciktireceksin
• çocuğun aklı karışacak
• havan kime?
• Türkiyede Türkçe konuşulur
• yaşı gelince öğrensin

Kendi kızımı çok dilli yetiştirmeye karar verdiğim aşamada bana en yakın çevremden bile benzeri eleştiriler gelmişti. O zaman danıştığım Dr. Dalya Benbasa bir çocuğun iki veya daha çok dil nedeniyle konuşmasının gecikmeyeceğini, iki becerinin beyinin farklı loblarında işlendiğini açıkladı. Ayrıca bir çocuğun en verimli öğrenme çağının 0-7 yaş arası olduğu da bilinmektedir. 12. yaşına kadar bir çocuk 5 dile kadar aksansız öğrenme kabiliyetine sahiptir.

Bu gerçeklerin dışında kalan önyargılara kulak asıp asmamak ise tamamiyle ebeveyne kalmıştır.

Rinkeby Dil Araştırmaları Enstitüsü tarafından hazırlanan "İki veya daha çok dil - Çok dilli ailelere tavsiyeler" adlı broşürden yola çıkılarak düzenlenmiş bir kılavuzdan seçtiklerim:

İki Dillilik - Değerli bir Kaynak

Bütün çocuklar iki veya daha çok dili aynı anda öğrenebilirler, ancak genel olarak iki dili aynı derecede iyi öğrenmek mümkün değildir. Çocukların her iki dili tatminkar bir şekilde geliştirebilmeleri için, ev, çocuk yuvası, ve okulun etkin bir şekilde yardım etmesi gerekir. Çocuğun çevresindeki yetişkinlerin anadilin gelişimini özendirmeleri ve desteklemeleri önemlidir. Anadili günlük ortamlarda kullanarak, anne-babalar ve öğretmenler çocuklara iki dilliliğin doğal olduğunu gösterirler. Böylece iki dilli olan kişi, dil ve kültür zenginliğinin değerini daha kolay anlayabilir.

Çocuk iki veya daha çok dili aynı anda öğrenebilir mi?

Evet, ancak farklı dilleri farklı bağlamlarda kullandığımız için, iki dilli çocukların değişik konu ve durumlara bir dilde diğer bir dilden daha iyi hakim olmaları doğaldır. Çocuk, örneğin, çocuk yuvasında olup biteni İngilizce daha iyi anlayabilir, ama aile ve evle ilgili durum ve olgular hakkında konuşacağı zaman anadilini kullanmayı tercih eder.

Çocuğum ile hangi dilde konuşmalıyım?

Ebeveynlerin çocukla kendi anadilini konuşması tavsiye edilir. Diğer bir deyişle: bir kişi = bir dil. Böylece, çocuk için, bir dilin anneyle, diğerinin babayla bağlantısını kurmaya alışmak daha kolay olur. Bütün aile toplandığında kişi duruma en uygun olan dili kullanabilir. Anne-babalar çocuklarının iki dilli olmalarını arzu ediyorlarsa, çocukların lisanını geliştirmelerine özellikle destek olmaları önemlidir.

Çocuğumun dillerini birbirine karıştırmasının bir sakıncası var mıdır?

Genelde hayır. Küçük çocukların cümle kurarken değişik dillerden kelimeleri karıştırarak kullanmaları tamamen normaldir. Bu henüz değişik dilleri birbirinden ayırt etmeyi öğrenmedikleri veya dillerden birinde kelime hazinelerinin zayıf olduğu anlamına gelebilir.

Çocukların iki dilli diğer bir kişi ile konuşurken, iki dil arasında gidip gelmeleri normaldir. Bir çok tek dilli, dilin bu şekilde kullanılmasını anlamakta veya kabul etmekte zorluk çekebilir ve dilleri "karıştırmanın" iyi olmadığını düşünebilir. Bilimsel araştırmalar, diller arasında niteliklideğiştirme yapabilmenin yüksek dil becerisi gerektirdiğini ve bunun iki dilli konuşmalarda doğal ve işlevsel olduğunu göstermektedir.

Çocuğumun dil gelişimini desteklemek için ne yapabilirim?

İki dilli çocukların lisan gelişiminde hareket noktası, çocuk yuvası, okul ve anne-babalar arasında iyi bir işbirliğidir. Yabancı dil eğitim veren çocuk yuvası ve okulun lisan gelişiminde büyük sorumluluğu vardır, anca çocukların anne-babaları önemli bir rol oynar.

Diğer şeylerin yanısıra ebeveynler, çok iyi lisan konuşmasalar bile, okulda yapılan dil çalışmalarına destek verebilirler. Çocuklara futbol, koro, dans, kültür gibi boş zaman değerlendirme faaliyetleri dil ve sosyal gelişim için uygun ortamlar yaratabilir.

Hedefkitle: Çocukların gözü ile

Var mı başka bir oyuncak hayal edebileceğiniz her renkte üretilen, çeşit çeşit ebadlarda, hepsi birbirine uygulanabilir, sonsuz kombinasyon olasılığı olan… 4-5 parçadan oluşturabileceği mini uçaktan, binlerce parçadan oluşturulabilinir Boğaz Köprüsünün replikasyonuna kadar… Her eline aldığında yaratabileceği yeni bir “şey”.

Anne

Çocuğum başına oturduğunda en az 1 saat kadar meşgul. Sadece sessizliğe bürünmüyor, yaratıyor. Beyninde milyonlarca minik şimşekler çakıyor: hayal ediyor, düşünüyor, belki geleceğin gökdelenini kurguluyor. Arada bir - iki minik parça kaybolsa da önemli değil, bütünü bozmuyor… harika şeylerin yaratılmasına hiç engel olmuyor. Tamamlanmaya ihtiyaç duymayan, çoğaldıkça daha da çok mutluluk veren oyuncak.

Baba

Kenara çekil ben de oynayacağım!

Legonun dünya çapında düzenlediği bir organizasyonun sonuncu Türkiye ayağını ziyaret ettik. Aslında çeşitli şehirlerde yapılan yarışma birincileri, 06.09.2008 tarihinde İstanbulda bir AVMde birbirlerine karşı yarışmış, Türkiye birincisi belirlenmiş. Bursa’dan katılan Sarp Sümer yaptığı Yardımcı Santral ile 10 çocuğun arasından sıyrılarak, Ekim ayında Danimarka Legoland’a gitmeye hak kazandı.

Bir yetkili ile yaptığım görüşmede jürinin kimlerden oluştuğunu sordum… Mimar, endüstriyel tasarımcı ve pedagog gibi mesleklerden oluşan kalabalık ve önemli bir grubun olduğunu öğrendiğimde bu organizasyonun ciddiyeti gözümde daha da arttı.

Bu yarışmaya kızlardan fazla ilgi gösterilmediği beni şaşırttı. Lego gibi  yaratıcılığı teşvik eden bir oyuncak neden erkeklere mal edilir ki? Biz mi kızlarımıza empoze edemiyoruz?

Yukarıda çektiğim fotoğrafların sadece bazılarını paylaştım yarışma birincisinin haricinde hiç biri özel bir nedenle seçilmiş değildir.